بودند و باغداران آنجا « انگور » هاى خود را بر پشت « خر » طى چند ساعت بىآنكه آسيبى به آنها برسد به شهر مىرساندند و بيرجندىها به آن‌ها « خر انگورى » مىگفتند كه گاه ايهامى نيز دربر داشت . 4 - در دورهء نوين ( عهد اسلامى ) : تاريخ‌نويسان فتح خراسان را در سال بيست و دوم ( ه ق ) - در زمان خلافت « عمر » و فتح « قهستان » را در سال بيست و نهم ( ه ق ) در عهد خلافت « عثمان » دانسته‌اند . « 1 » « قهستان در عهد خلافت عباسيان زير سيطرهء آنان بود و تا سال 259 « ه ق » به دست حاكمان و واليان خلفا اداره مىشد و چندى از اين مدّت جزء قلمرو طاهريان بود . در سال 259 ( ه . ق . ) يعقوب ليث صّفارى براى سركوبى عبد اللّه بن محمد بن صالح سگزى - كه نزد محمد بن طاهر به نيشابور رفته بود - از راه قهستان و قاينات رهسپار نيشابور شد و در سر راه خود « بيرجند » و ديگر نقاط قهستان را گشود و حاكمانى بر آن نقاط گمارد . قهستان تا سال 299 ( ه . ق . ) در دست خاندان صفّارى سيستان بود » « 2 » . مرحوم « آيتى » گزارش مشروحى از وضع قهستان و حاكمان آنجا در سده‌هاى سوم تا هشتم « ه . ق . » و وقايعى كه در آن سال‌ها در اين سرزمين روى داده در « بهارستان » آورده و خوانندگان اگر خواستند مىتوانند به آن كتاب مستطاب رجوع نمايند « 3 » و من تنها براى نمونه گزيده‌هايى از « بهارستان » را در اينجا نقل مىنمايم : « در تاريخ طبرى گويد محمد بن زيدويه در عهد يعقوب عامل قهستان بود و بر يعقوب خلاف آشكار كرد و نزديك والى فارس شد و . . . » ( ص 64 ) . « و در سنهء دويست و نود و پنج ليث بن على كه از امراى امير طاهر بن محمد بن عمرو بن الليث بود به قهستان آمد و در نه اقامت كرد . . . » ( ص 66 ) . « و در سنهء سيصد و يك هجرى سيمجور كه از طرف احمد بن اسمعيل سامانى عامل سيستان بود به ولايت قهستان آمده آنجا را تصرف داشته و چندى هم ابو اسحق زيدوى آنجا را متصرف بوده . . . » ( ص 67 ) . « در سنهء سيصد و هشتاد و هفت امير طاهر پسر امير خلف ملك سيستان ، قهستان را تصرف كرده . . . » ( ص 69 ) . « در سنهء چهارصد و چهل و شش امير ياقوتى پسر چغرى بيك كه برادرزادهء سلطان طغرل بود به امارت در قاين و قهستان اقامت داشته . . . » ( ص 70 ) . « در سنهء چهارصد و شصت و پنج نواحى نه و طبس و قهستان در تصرّف امير طاهر و ابو العبّاس و امير خلف پسران نصر بن احمد ملك سيستان بوده . . . » ( ص 70 ) .

--> ( 1 ) . آيتى . « بهارستان » . چاپ دوم . صص 38 - 29 . ( 2 ) . افشار سيستانى . ايرج . « سيستان‌نامه » . جلد اول . صص . 328 - 290 ( به نقل از « شناخت استان خراسان » ص 172 ) . ( 3 ) . آيتى . " بهارستان " . چاپ دوم . صص 76 - 63 .